3. Uniondeb

Egwyddor

Bydd y bwrdd yn gweithredu ag uniondeb, gan fabwysiadu gwerthoedd a diwylliant sy’n helpu i gyflawni dibenion elusennol y mudiad. Bydd y bwrdd yn ymwybodol o bwysigrwydd hyder ac ymddiriedaeth y cyhoedd mewn elusennau, a bydd ymddiriedolwyr yn cyflawni eu dyletswyddau yn unol â hynny.

Y rhesymeg

Bydd yr ymddiriedolwyr, a’r aelodau o’r bwrdd ar y cyd, yn gyfrifol yn y pen draw am gyllid ac asedau’r elusen, gan gynnwys ei henw da. Dylai ymddiriedolwyr gynnal parch buddiolwyr, rhanddeiliaid eraill a’r cyhoedd drwy ymddwyn ag uniondeb, hyd yn oed pan fo angen penderfyniadau anodd neu amhoblogaidd. Gall peidio â gwneud hyn ddwyn anfri ar yr elusen a’i gwaith

Canlyniadau allweddol

  1. Bydd y bwrdd yn gweithredu er budd yr elusen a’i buddiolwyr. Ni fydd y rheini sydd â buddiannau arbennig yn dylanwadu'n ormodol ar y bwrdd a bydd y bwrdd yn blaenoriaethu buddiannau’r elusen cyn unrhyw fudd personol. Bydd hyn yn wir p’un ai a yw ymddiriedolwyr wedi’u hethol, eu henwebu, neu eu penodi. Bydd y bwrdd ar y cyd yn annibynnol wrth wneud penderfyniadau.
  2. Bydd y bwrdd yn gwarchod ac yn hyrwyddo enw da’r elusen a, thrwy estyniad, yn hyrwyddo hyder y cyhoedd yn y sector ehangach.
  3. Bydd aelodau o’r bwrdd a’r rheini sy’n gweithio i’r mudiad neu’n ei gynrychioli yn gweithredu ag uniondeb amlwg ac yn unol â gwerthoedd yr elusen.

Arfer a argymhellir

  1. Cynnal enw da’r elusen
    1. Bydd ymddiriedolwyr yn glynu wrth god ymddygiad addas sy’n gosod y safonau disgwyliedig o ran gonestrwydd ac ymddygiad.
    2. Bydd y bwrdd yn ystyried barn pobl eraill am yr elusen, gan gynnwys mudiadau sy'n ymwneud â'r elusen a'r cyhoedd. Bydd y bwrdd yn sicrhau bod yr elusen yn gweithredu'n gyfrifol ac yn foesegol, yn unol â'i hamcanion a’i gwerthoedd ei hun.
    3. Bydd y bwrdd yn sicrhau bod yr elusen yn cadw at y gyfraith. Bydd hefyd yn ystyried cadw at reolau, codau a safonau nad ydynt yn rhwymol, er enghraifft, arweiniad rheoleiddiol perthnasol, ‘Egwyddorion Nolan’ a chynlluniau eraill sy’n hyrwyddo hyder mewn elusennau.
  2. Canfod gwrthdaro buddiannau neu deyrngarwch, delio â hynny a’i gofnodi
    1. Bydd y bwrdd yn deall sut y gall gwrthdaro buddiannau a theyrngarwch gwirioneddol neu ymddangosiadol effeithio ar berfformiad ac enw da'r elusen.
    2. Bydd yr ymddiriedolwyr yn datgelu i’r bwrdd unrhyw wrthdaro gwirioneddol neu bosibl, ac yn delio â hynny yn unol â dogfen lywodraethu’r elusen a pholisi gwrthdaro buddiannau sy'n cael ei adolygu'n rheolaidd.
    3. Bydd cofrestri buddiannau, lletygarwch a rhoddion yn cael eu cadw ac ar gael i randdeiliaid eu gweld yn unol â’r polisi datgelu y mae’r elusen wedi cytuno arno.
    4. Bydd ymddiriedolwyr yn aros yn annibynnol ac yn rhoi gwybod i'r bwrdd os ydynt yn teimlo bod unrhyw fudd yn dylanwadu arnynt neu y gall ymddangos i eraill bod unrhyw fudd yn dylanwadu arnynt neu fod yna wrthdaro.
  1. Cynnal enw da’r elusen
    1. Bydd ymddiriedolwyr yn glynu wrth god ymddygiad addas sy’n gosod y safonau disgwyliedig.
    2. Bydd y bwrdd yn ystyried barn pobl eraill am yr elusen, gan gynnwys mudiadau sy'n ymwneud â'r elusen a'r cyhoedd. Bydd y bwrdd yn sicrhau bod yr elusen yn gweithredu'n gyfrifol ac yn foesegol, yn unol â'i hamcanion a’i gwerthoedd ei hun.
    3. Bydd y bwrdd yn sicrhau bod yr elusen yn cadw at y gyfraith. Bydd hefyd yn ystyried cadw at reolau, codau a safonau nad ydynt yn rhwymol, er enghraifft, arweiniad rheoleiddiol perthnasol, ‘Egwyddorion Nolan’ a chynlluniau eraill sy’n hyrwyddo hyder mewn elusennau.
  2. Canfod gwrthdaro buddiannau neu deyrngarwch, delio â hynny a’i gofnodi
    1. Bydd y bwrdd yn deall sut y gall gwrthdaro buddiannau a theyrngarwch gwirioneddol neu ymddangosiadol effeithio ar berfformiad ac enw da'r elusen.
    2. Bydd yr ymddiriedolwyr yn datgelu i’r bwrdd unrhyw wrthdaro gwirioneddol neu bosibl, ac yn delio â hynny yn unol â dogfen lywodraethu’r elusen a pholisi gwrthdaro buddiannau sy'n cael ei adolygu'n rheolaidd.
    3. Bydd cofrestri buddiannau, lletygarwch a rhoddion yn cael eu cadw ac ar gael i randdeiliaid eu gweld yn unol â’r polisi datgelu y mae’r elusen wedi cytuno arno.
    4. Bydd ymddiriedolwyr yn aros yn annibynnol ac yn rhoi gwybod i'r bwrdd os ydynt yn teimlo bod unrhyw fudd yn dylanwadu arnynt neu y gall ymddangos i eraill bod unrhyw fudd yn dylanwadu arnynt neu fod yna wrthdaro.